Termometr rtęciowy czy elektroniczny?

Kupno właściwego termometru sprawia coraz więcej problemów z uwagi na  liczbę dostępnych obecnie na rynku modeli. Wszystkie dostępne termometry mają wady i zalety.  Termometry dzielą się na dwa rodzaje: rtęciowe i elektroniczne. Elektroniczne mogą być tradycyjne, sensorowe i bezdotykowe.

Dokładność pomiaru zarówno termometrów elektronicznych

Dokładność pomiaru zarówno termometrów elektronicznych  jak i rtęciowych jest wysoka. Jednak, zdecydowanie szybsze wyniki  uzyskujemy w przypadku termometrów elektronicznych. Zazwyczaj wystarczy około 1 minuty, ale są również modele, które podają wynik po 10 sekundach, a nawet po 1 sekundzie. Tak szybkie wykonanie pomiaru jest istotne zwłaszcza u małych dzieci. Należy również pamiętać, że zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego termometry rtęciowe z uwagi na niebezpieczeństwo zatrucia rtęcią są już wycofane ze sprzedaży.

Termometry do ucha

Zastosowanie termometrów dousznych u małych dzieci jest sprawą dyskusyjną. Z jednej strony mierzą one temperaturę błony bębenkowej szybko i dokładnie. Z drugiej strony, nie są one  zalecane do pomiaru temperatury u niemowlaków poniżej 3 miesiąca życia. Przewód słuchowy u tych dzieci jest bardzo mały, co może wpłynąć na błędne wyniki.

Termometry dla dzieci

Jeśli chodzi o termometry dla dzieci , Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca stosowanie:

- u dzieci do 3. m.ż. -  elektronicznych termometrów doodbytniczych,
- u dzieci pomiędzy 3. m.ż. a 4. r.ż. - elektronicznych termometrów doodbytniczych, jak również elektronicznych termometrów dousznych,
- od 4. r.ż. - termometrów doustnych, pod warunkiem że dziecko jest skłonne do współpracy.

Gorączka u dzieci

Za gorączkę uważa się temperaturę ciała wyższą niż:
38^oC, mierzoną w odbytnicy,
37,5^oC, mierzoną w ustach,
37,2^oC, mierzoną po pachą.

Gorączka nie zawsze odpowiada stopniowi nasilenia infekcji lub innej choroby u dziecka. Wysoka temperatura (do 40^oC)  może towarzyszyć nawet zwykłemu przeziębieniu (zwłaszcza u dzieci poniżej 3. m.ż.), natomiast ciężkie infekcje mogą  przebiegać bez gorączki.

Ogólne zasady przeprowadzania pomiaru termometrem elektronicznym

Pomiar temperatury w odbytnicy

Przed  zmierzeniem temperatury w odbytnicy, należy nawilżyć końcówkę termometru środkiem poślizgowym np. wazeliną. Następnie, położyć dziecko na swoich kolanach twarzą w dół (przytrzymując główkę) lub na płaskiej, stabilnej powierzchni np. na stoliku do przewijania. Jedną rękę należy umieścić w okolicach krzyża dziecka (zapewniając w ten sposób stabilizację), a drugą wprowadzić końcówkę termometru do odbytnicy na głębokość około 1,25-2,5cm (jeśli wyczuwamy opór,  należy zmienić kąt  wprowadzamy termometru). Trzymając termometr między palcem wskazującym a środkowym, położyć dłoń na pośladkach dziecka i poczekać, aż minie określony czas pomiaru. Koniec pomiaru sygnalizuje zazwyczaj krótki dźwięk.

Pomiar temperatury w jamie ustnej

Przed rozpoczęciem pomiaru temperatury w jamie ustnej, należy odczekać pół godziny od ostatniego posiłku lub wypicia napoju przez dziecko. Należy sprawdzić, czy w buzi dziecka nic nie ma i upewnić się, że dziecko będzie w stanie wystarczająco długo przytrzymać termometr, nie otwierając ust (mogą być problemy przy silnym zatkaniu nosa i nasilonym kaszlu). Końcówkę termometru należy umieścić pod językiem, potem trzeba poprosić dziecko o zamknięcie ust (ale bez przygryzania termometru). Dziecko nie powinno przez wyznaczony czas otwierać ust (nie może rozmawiać, itd.). Po odczekaniu określonego  czasu  (co oznajmia np. krótkotrwały dźwięk) wyjąć termometr i zanotować temperaturę.

Pomiar temperatury pod pachą

Aby zmierzyć temperaturę pod pachą, należy rozebrać dziecko (od góry) i umieścić termometr pod pachą, dziecko powinno przytrzymać końcówkę termometru. Poczekać, aż minie określony czas  pomiaru (co oznajmia np. krótkotrwały sygnał dźwiękowy), wyjąć termometr i zanotować temperaturę.

Należy pamiętać, że pomiary pod pachą, choć wygodne i mniej uciążliwe dla dziecka, są mniej dokładne niż pomiary w ustach i odbytnicy.

Inne rodzaje termometrów

Od pewnego czasu na runku pojawiły się termometry sensorowe i bezdotykowe. Termometry sensorowe wyposażone w dotykowy czujnik temperatury. Taki sensor jest wykonany z metalu o wysokiej przewodności cieplnej, który przekazuje wartość temperatury do mikroprocesora termometru.

Termometry bezdotykowe wyposażone są w kierunkowe czujniki podczerwieni, które odczytuję temperaturę na podstawie ilości promieniowania podczerwonego docierającego do sensora. Dla dokładności pomiaru sensor jest umieszczony w głęboko tulejce i dociera do niego tylko promieniowanie z jednego kierunku. Eliminuje to ryzyko rejestrowania temperatury pobliskich źródeł ciepła.

Takie termometry nadają się do pomiaru temperatury w różnych miejscach. Sensorowe najczęściej na skroni lub pod pachą, natomiast bezdotykowe, przede wszystkim na skroni i w uchu.

Referencje:

1. Ch. Pearce, N. Curtis, Gorączka u dzieci. Lekarz Rodzinny - opieka nad dziećmi, wrzesień 2006.

2. L.J. Baraff, Management of Fever Without Source in Infants and Children, Annals of Emergency Medicine 36:6, December 2000.

3. S.P. Shelov, R.E. Hannemann, Caring for Your Baby and Young Child. Birth to Age 5. Fourth edition. American Academy of Pediatrics.

4. M. Pustkowski, Gorączka u dzieci, obrona czy atak?, http://www.farmacjaija.pl/medycyna.php?aid=325